ยกระดับศูนย์เด็กเล็กสู่ Smart People หัวใจสำคัญของเมืองอัจฉริยะตามแนวทาง depa

ในยุคที่เทคโนโลยีก้าวหน้าและสังคมเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว แนวคิดเรื่อง เมืองอัจฉริยะ (Smart City) ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่การนำเทคโนโลยีมาใช้ในโครงสร้างพื้นฐานเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการพัฒนา ‘คน’ ซึ่งเป็นองค์ประกอบที่สำคัญที่สุด โดยเฉพาะอย่างยิ่งแนวคิด Smart People ที่สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล หรือ depa (Digital Economy Promotion Agency) ให้ความสำคัญและผลักดันอย่างต่อเนื่อง และหากจะกล่าวถึงจุดเริ่มต้นของการสร้าง Smart People แล้ว ศูนย์เด็กเล็ก คือรากฐานที่มั่นคงที่สุดในการบ่มเพาะเมล็ดพันธุ์คุณภาพเพื่ออนาคตของชาติและเมืองอัจฉริยะ

บทนำ เมื่อ 'คน' คือรากฐานของเมืองอัจฉริยะ

การสร้างเมืองอัจฉริยะที่แท้จริงต้องเริ่มต้นจากการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ การมีระบบสาธารณูปโภคที่ทันสมัย ระบบคมนาคมอัจฉริยะ หรือการบริหารจัดการพลังงานที่มีประสิทธิภาพล้วนไร้ความหมาย หากปราศจากพลเมืองที่มีคุณภาพ สามารถปรับตัว เรียนรู้ และใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีเหล่านั้นได้อย่างชาญฉลาด depa ในฐานะหน่วยงานหลักในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจดิจิทัลและเมืองอัจฉริยะของประเทศไทย จึงได้กำหนดกรอบแนวคิด Smart People ขึ้น เพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนาพลเมืองให้มีทักษะและความสามารถที่จำเป็นต่อการใช้ชีวิตในยุคดิจิทัล และเป็นส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อนการพัฒนาเมืองอัจฉริยะ

แนวคิดนี้ไม่ได้มุ่งเน้นแค่ทักษะทางเทคนิค แต่ครอบคลุมถึงมิติที่หลากหลาย ทั้งการเรียนรู้ตลอดชีวิต สุขภาพที่ดี คุณภาพชีวิตที่ดี และความตระหนักรู้ด้านสิ่งแวดล้อม และเมื่อมองย้อนกลับไป ศูนย์เด็กเล็ก หรือสถานรับเลี้ยงเด็กก่อนวัยเรียน ถือเป็นด่านแรกและสำคัญที่สุดในการวางรากฐานการเรียนรู้และพัฒนาทักษะที่จำเป็นเหล่านี้

เกณฑ์ Smart People ของ depa มิติใหม่ของการพัฒนาพลเมือง

ตามแนวทางของ depa คำว่า Smart People หมายถึงพลเมืองที่มีความพร้อมทั้งด้านความรู้ ทักษะ และการดำรงชีวิตที่ดีในสังคมดิจิทัล ซึ่งสามารถสรุปเป็นมิติสำคัญได้ดังนี้

• การเรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong Learning) มีความกระตือรือร้นในการแสวงหาความรู้ใหม่ ๆ และพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง
• ทักษะดิจิทัล (Digital Literacy) มีความเข้าใจและสามารถใช้เทคโนโลยีและเครื่องมือดิจิทัลได้อย่างชาญฉลาดและปลอดภัย
• การคิดเชิงวิพากษ์และการแก้ปัญหา (Critical Thinking & Problem Solving) สามารถวิเคราะห์ข้อมูล ประเมินสถานการณ์ และตัดสินใจแก้ปัญหาได้อย่างมีเหตุผล
• ความคิดสร้างสรรค์และนวัตกรรม (Creativity & Innovation) มีความสามารถในการสร้างสรรค์สิ่งใหม่ ๆ และประยุกต์ใช้ความรู้เพื่อก่อให้เกิดประโยชน์
• สุขภาพที่ดีและคุณภาพชีวิตที่ดี (Good Health & Quality of Life) มีสุขภาวะที่ดีทั้งกายและใจ และเข้าถึงบริการด้านสุขภาพที่จำเป็น
• การมีส่วนร่วมทางสังคมและสิ่งแวดล้อม (Social & Environmental Awareness) มีความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม และมีส่วนร่วมในการพัฒนาชุมชน

การบ่มเพาะคุณลักษณะเหล่านี้ควรเริ่มต้นตั้งแต่ช่วงปฐมวัย ซึ่งเป็นช่วงที่สมองมีการพัฒนาอย่างรวดเร็วและเป็นรากฐานสำคัญของการเรียนรู้ตลอดชีวิต

ศูนย์เด็กเล็ก เบ้าหลอมแห่ง Smart People ในอนาคต

ศูนย์เด็กเล็ก ไม่ใช่เพียงสถานที่สำหรับดูแลเด็กในระหว่างที่ผู้ปกครองไปทำงาน แต่เป็นแหล่งบ่มเพาะศักยภาพ พัฒนาทักษะ และหล่อหลอมคุณลักษณะสำคัญของ Smart People

การพัฒนาทักษะพื้นฐานสำหรับยุคดิจิทัล

• การเรียนรู้ผ่านการเล่น ส่งเสริมการเรียนรู้ผ่านของเล่นเสริมทักษะ เกม และกิจกรรมที่กระตุ้นการคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา และความคิดสร้างสรรค์
• การแนะนำเทคโนโลยีดิจิทัลที่เหมาะสมกับวัย การใช้สื่อดิจิทัลเพื่อการเรียนรู้ที่มีเนื้อหาสร้างสรรค์และเหมาะสม เช่น แอปพลิเคชันการเรียนรู้แบบโต้ตอบ เกมฝึกทักษะตรรกะ หรือหนังสือนิทานอิเล็กทรอนิกส์
• การฝึกทักษะการทำงานร่วมกัน กิจกรรมกลุ่มช่วยให้เด็กรู้จักการแบ่งปัน การช่วยเหลือผู้อื่น และการสื่อสาร ซึ่งเป็นทักษะสำคัญในการทำงานร่วมกับผู้อื่นในอนาคต

สร้างเสริมสุขภาพกายและใจที่แข็งแรง

• โภชนาการและการออกกำลังกาย จัดกิจกรรมที่ส่งเสริมการเคลื่อนไหวร่างกาย และให้ความรู้เรื่องอาหารที่มีประโยชน์ เพื่อสร้างสุขนิสัยที่ดี
• การพัฒนาอารมณ์และสังคม ส่งเสริมให้เด็กรู้จักแสดงออกทางอารมณ์อย่างเหมาะสม เข้าใจความรู้สึกผู้อื่น และสร้างสัมพันธภาพที่ดีกับเพื่อนและผู้ดูแล
• สภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยและกระตุ้นพัฒนาการ การจัดห้องเรียนและสนามเด็กเล่นที่ปลอดภัย ถูกสุขลักษณะ และมีสื่อการเรียนรู้ที่หลากหลาย

ปลูกฝังจิตสำนึกพลเมืองและความรับผิดชอบต่อสังคม

• การเรียนรู้เรื่องสิ่งแวดล้อม กิจกรรมง่าย ๆ เช่น การปลูกต้นไม้ การคัดแยกขยะในศูนย์เด็กเล็ก สามารถสร้างความตระหนักรู้ด้านสิ่งแวดล้อมตั้งแต่เยาว์วัย
• การแบ่งปันและความเอื้อเฟื้อ ส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม ผ่านนิทาน กิจกรรมกลุ่ม และแบบอย่างที่ดีจากคุณครู

การเรียนรู้ตลอดชีวิตเริ่มต้นที่นี่

การปลูกฝังความรักในการเรียนรู้ ความอยากรู้อยากเห็น และความกล้าที่จะตั้งคำถามตั้งแต่เด็ก จะเป็นรากฐานสำคัญที่ทำให้เด็กเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่พร้อมสำหรับการเรียนรู้และพัฒนาตนเองตลอดชีวิต

กลยุทธ์การขับเคลื่อนศูนย์เด็กเล็กสู่ Smart People ด้วยเทคโนโลยีและนวัตกรรม

การนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาประยุกต์ใช้ใน ศูนย์เด็กเล็ก สามารถยกระดับการจัดการและคุณภาพ การศึกษา ได้อย่างก้าวกระโดด สอดคล้องกับวิสัยทัศน์ Smart People ของ depa และการพัฒนา เมืองอัจฉริยะ

การประยุกต์ใช้ IoT และเทคโนโลยีเพื่อการเรียนรู้

• อุปกรณ์การเรียนรู้แบบโต้ตอบ ใช้แท็บเล็ตหรือจอสัมผัสที่มีแอปพลิเคชันเพื่อการศึกษาที่ออกแบบมาสำหรับเด็กเล็ก ช่วยเสริมทักษะภาษา ตัวเลข และตรรกะ
• เทคโนโลยี IoT เพื่อความปลอดภัยและสุขภาวะ ติดตั้งเซ็นเซอร์ตรวจจับคุณภาพอากาศ อุณหภูมิ หรือระบบแจ้งเตือนเมื่อเด็กออกจากบริเวณที่กำหนด เพื่อเพิ่มความปลอดภัยและสร้างสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม
• ระบบบันทึกพัฒนาการเด็กดิจิทัล ใช้แพลตฟอร์มดิจิทัลในการบันทึกข้อมูลพัฒนาการด้านร่างกาย สติปัญญา อารมณ์ และสังคมของเด็ก เพื่อให้ผู้ปกครองและผู้ดูแลสามารถติดตามและวางแผนการเรียนรู้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการพัฒนา

• ห้องเรียนอัจฉริยะ (Smart Classroom) การออกแบบห้องเรียนที่สามารถปรับแสง อุณหภูมิ และสื่อการเรียนรู้ให้เหมาะสมกับกิจกรรมต่าง ๆ
• แพลตฟอร์มการสื่อสารระหว่างบ้านและศูนย์ แอปพลิเคชันหรือแพลตฟอร์มออนไลน์ที่ช่วยให้ผู้ปกครองและคุณครูสามารถสื่อสาร แลกเปลี่ยนข้อมูล และติดตามกิจกรรมของเด็กได้แบบเรียลไทม์

บทบาทของบุคลากรและชุมชน

• การพัฒนาครูและบุคลากร จัดอบรมบุคลากรใน ศูนย์เด็กเล็ก ให้มีความรู้และทักษะด้านดิจิทัล เข้าใจการใช้เทคโนโลยีเพื่อการเรียนรู้ และสามารถประยุกต์ใช้แนวคิด Smart People ในการจัดการเรียนการสอน
• การมีส่วนร่วมของชุมชนและหน่วยงานท้องถิ่น เทศบาล องค์การบริหารส่วนตำบล และหน่วยงานภาครัฐ ควรสนับสนุนงบประมาณ ความรู้ และส่งเสริมให้เกิดความร่วมมือระหว่าง ศูนย์เด็กเล็ก กับชุมชนในการพัฒนาเด็กเล็กอย่างยั่งยืน

ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ วงจรแห่งการพัฒนาที่ยั่งยืน

การลงทุนใน ศูนย์เด็กเล็ก เพื่อสร้าง Smart People ตามแนวทาง depa ก่อให้เกิดประโยชน์เป็นวงกว้าง

• สำหรับเด็ก มีพัฒนาการที่สมบูรณ์รอบด้าน มีทักษะที่จำเป็นสำหรับอนาคต และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
• สำหรับศูนย์เด็กเล็ก ยกระดับมาตรฐานการบริหารจัดการ การเรียนการสอน และสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้ปกครอง
• สำหรับ เมืองอัจฉริยะ ได้พลเมืองที่มีคุณภาพ มีส่วนร่วมในการพัฒนาเมือง และขับเคลื่อนนวัตกรรม
• สำหรับประเทศไทย เสริมสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ และสร้างสังคมที่ยั่งยืน

กรณีศึกษาและแนวปฏิบัติที่ดี (Conceptual/General)

แม้ว่าโครงการ ศูนย์เด็กเล็ก ที่ผูกตรงกับเกณฑ์ Smart People ของ depa อาจอยู่ในช่วงเริ่มต้นของการริเริ่ม แต่แนวคิดนี้สอดคล้องกับนโยบายภาครัฐหลายประการ เช่น นโยบายพัฒนาเด็กปฐมวัยของกระทรวงศึกษาธิการและกระทรวงสาธารณสุข รวมถึงแผนแม่บทการพัฒนา เมืองอัจฉริยะ ของประเทศไทย ซึ่งเน้นย้ำถึงการพัฒนาคนเป็นสำคัญ เทศบาลนครขอนแก่น, เมืองภูเก็ต, และกรุงเทพมหานคร ได้เริ่มมีการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีในการบริหารจัดการ การศึกษา และสาธารณสุขในระดับพื้นฐาน ซึ่งสามารถต่อยอดไปสู่การบูรณาการกับ ศูนย์เด็กเล็ก ได้ในอนาคต

ยกตัวอย่างเช่น การใช้ระบบติดตามข้อมูลสุขภาพและพัฒนาการเด็กในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) สามารถเชื่อมโยงกับข้อมูลของศูนย์เด็กเล็กเพื่อสร้างชุดข้อมูลที่สมบูรณ์ หรือการพัฒนาแอปพลิเคชันสำหรับผู้ปกครองโดยหน่วยงานท้องถิ่น เพื่อให้ได้รับข้อมูลข่าวสารและเคล็ดลับการเลี้ยงดูบุตรที่สอดคล้องกับแนวคิด Smart People ถือเป็นก้าวสำคัญ

สรุปและข้อเสนอแนะ

การสร้าง Smart People ตั้งแต่เยาว์วัยผ่าน ศูนย์เด็กเล็ก คือการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุดสำหรับการพัฒนา เมืองอัจฉริยะ และประเทศไทยโดยรวม depa ได้มอบแนวทางที่ชัดเจนให้หน่วยงานท้องถิ่นและผู้มีส่วนเกี่ยวข้องได้นำไปประยุกต์ใช้ การบูรณาการเทคโนโลยีเข้ากับ การศึกษา ปฐมวัย ไม่เพียงแต่ช่วยให้เด็กมีพัฒนาการที่สมบูรณ์ แต่ยังเป็นการสร้างพลเมืองที่พร้อมรับมือกับความท้าทายในโลกอนาคต

ลงมือสร้างอนาคตของชาติร่วมกัน!

ขอเชิญชวนหน่วยงานภาครัฐท้องถิ่น องค์การบริหารส่วนจังหวัด เทศบาล และผู้บริหาร ศูนย์เด็กเล็ก ทั่วประเทศ ร่วมขับเคลื่อนวิสัยทัศน์นี้ ติดต่อ depa เพื่อขอคำแนะนำและแนวทางในการพัฒนา ศูนย์เด็กเล็ก ของท่านให้เป็นส่วนหนึ่งของการสร้าง Smart People และร่วมสร้าง เมืองอัจฉริยะ ที่ยั่งยืนสำหรับทุกคน