พลิกโฉมการรับมือ ภัยพิบัติ ด้วย ระบบ Smart Environment ตามเกณฑ์ depa สร้าง เมืองอัจฉริยะ ที่ยั่งยืน

ในปัจจุบัน ภัยพิบัติ ไม่ว่าจะเป็นภัยธรรมชาติอย่างน้ำท่วม ภัยแล้ง แผ่นดินไหว หรือแม้แต่ภัยที่เกิดจากกิจกรรมของมนุษย์ เช่น มลพิษทางอากาศ (PM2.5) ล้วนเป็นความท้าทายสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชนและเสถียรภาพทางเศรษฐกิจของประเทศ การรับมือกับความท้าทายเหล่านี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ จึงเป็นหัวใจสำคัญในการขับเคลื่อนประเทศไทยไปสู่การเป็น เมืองอัจฉริยะ ที่ยั่งยืนและน่าอยู่

สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล หรือ depa (Digital Economy Promotion Agency) ได้เข้ามามีบทบาทสำคัญในการกำหนดทิศทางและ เกณฑ์ การพัฒนา เมืองอัจฉริยะ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในมิติของ Smart Environment ที่มุ่งเน้นการสร้างสภาพแวดล้อมที่ดี มีการบริหารจัดการทรัพยากรอย่างยั่งยืน และมีความสามารถในการรับมือกับความเปลี่ยนแปลงทางธรรมชาติ ซึ่งรวมถึง ภัยพิบัติ ด้วย บทความนี้จะพาทุกท่านไปสำรวจว่า ระบบภัยพิบัติ อัจฉริยะ สามารถบูรณาการเข้ากับ เกณฑ์ Smart Environment ของ depa ได้อย่างไร และจะนำมาซึ่งประโยชน์สูงสุดแก่หน่วยงานท้องถิ่นและประชาชนชาวไทยได้อย่างไร

depa กับ เกณฑ์ Smart Environment หัวใจสำคัญของความยั่งยืน

depa ในฐานะหน่วยงานหลักในการส่งเสริมและขับเคลื่อนการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมดิจิทัลของประเทศไทย ได้กำหนด เกณฑ์ Smart City ออกเป็น 7 มิติหลัก โดยหนึ่งในมิติที่สำคัญยิ่งคือ Smart Environment หรือสิ่งแวดล้อมอัจฉริยะ ซึ่งมีเป้าหมายในการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน ด้วยการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และเพิ่มความสามารถในการปรับตัวและรับมือกับความเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ

เกณฑ์ Smart Environment ของ depa ครอบคลุมหลายองค์ประกอบ ได้แก่

• การจัดการน้ำ การใช้น้ำอย่างมีประสิทธิภาพ การเฝ้าระวังคุณภาพน้ำ และการบริหารจัดการน้ำท่วม
• การจัดการพลังงาน การใช้พลังงานสะอาด การเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน
• การจัดการขยะและของเสีย การลดปริมาณขยะ การนำกลับมาใช้ใหม่ และการกำจัดอย่างถูกวิธี
• การเฝ้าระวังและแจ้งเตือนสภาพอากาศและภัยพิบัติ การตรวจวัดคุณภาพอากาศ การแจ้งเตือนมลพิษ และระบบเตือนภัยธรรมชาติ
• การส่งเสริมพื้นที่สีเขียว การเพิ่มพื้นที่สีเขียวในเมือง และการจัดการระบบนิเวศ

จะเห็นได้ว่า การเฝ้าระวังและแจ้งเตือน ภัยพิบัติ เป็นส่วนหนึ่งที่สำคัญและเป็นแกนหลักของ Smart Environment ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความมุ่งมั่นของ depa ในการสร้าง เมืองอัจฉริยะ ที่ไม่เพียงแต่เติบโตทางเศรษฐกิจ แต่ยังคำนึงถึงความปลอดภัยและความยั่งยืนของสิ่งแวดล้อมอย่างแท้จริง

ระบบภัยพิบัติ อัจฉริยะ เสาหลักแห่ง Smart Environment

ระบบภัยพิบัติ อัจฉริยะ คือการนำเอาเทคโนโลยีดิจิทัลและนวัตกรรมสมัยใหม่มาประยุกต์ใช้ในการบริหารจัดการ ภัยพิบัติ ในทุกวงจร ตั้งแต่การเฝ้าระวัง การแจ้งเตือน การรับมือ ไปจนถึงการฟื้นฟู เพื่อลดความเสียหายและเพิ่มขีดความสามารถในการปรับตัวของชุมชนและเมือง ระบบเหล่านี้ทำงานร่วมกันเพื่อสร้างความเข้าใจที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้นเกี่ยวกับความเสี่ยงและแนวทางแก้ไขที่เหมาะสม

องค์ประกอบสำคัญของ ระบบภัยพิบัติ อัจฉริยะ

การบูรณาการ ระบบภัยพิบัติ เข้ากับ Smart Environment ตาม เกณฑ์ depa ต้องอาศัยการทำงานร่วมกันของเทคโนโลยีหลายแขนง

• เซ็นเซอร์และ IoT (Internet of Things) การติดตั้งเซ็นเซอร์ตรวจวัดระดับน้ำ ปริมาณน้ำฝน คุณภาพอากาศ อุณหภูมิ ความเร็วลม และการเคลื่อนที่ของดินในพื้นที่เสี่ยง ช่วยให้สามารถเก็บข้อมูลแบบเรียลไทม์ได้อย่างแม่นยำและครอบคลุม เป็นฐานข้อมูลสำคัญในการวิเคราะห์และคาดการณ์ ภัยพิบัติ
• ปัญญาประดิษฐ์ (AI) และ Big Data Analytics การนำข้อมูลจำนวนมหาศาลจากเซ็นเซอร์ กล้องวงจรปิด ดาวเทียม และแหล่งข้อมูลอื่น ๆ มาวิเคราะห์ด้วย AI เพื่อระบุรูปแบบ คาดการณ์แนวโน้มของ ภัยพิบัติ และประเมินความเสี่ยง ช่วยให้หน่วยงานสามารถตัดสินใจได้อย่างรวดเร็วและมีข้อมูลรองรับ
• ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS) การแสดงผลข้อมูลในรูปแบบแผนที่ ทำให้เห็นภาพรวมของพื้นที่เสี่ยง เส้นทางการอพยพ จุดรวมพล และตำแหน่งของทรัพยากรต่าง ๆ ที่จำเป็นในการช่วยเหลือ สามารถวางแผนรับมือและจัดการ ภัยพิบัติ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• ระบบแจ้งเตือนภัยล่วงหน้า (Early Warning Systems) การพัฒนาระบบที่สามารถส่งข้อความแจ้งเตือนไปยังประชาชนได้อย่างรวดเร็วและทั่วถึงผ่านช่องทางต่าง ๆ เช่น แอปพลิเคชันบนมือถือ SMS หรือระบบกระจายเสียงอัตโนมัติ เมื่อตรวจพบสัญญาณ ภัยพิบัติ ที่กำลังจะเกิดขึ้น
• แพลตฟอร์มการสื่อสารและประสานงานฉุกเฉิน ระบบที่ช่วยให้หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และประชาชน สามารถสื่อสารและประสานงานกันได้อย่างราบรื่นในช่วงเกิดเหตุ ภัยพิบัติ เพื่อให้การช่วยเหลือเป็นไปอย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ

ประโยชน์ที่หน่วยงานท้องถิ่นและประชาชนจะได้รับจาก ระบบภัยพิบัติ อัจฉริยะ

การนำ ระบบภัยพิบัติ อัจฉริยะ มาใช้ตาม เกณฑ์ Smart Environment ของ depa นำมาซึ่งประโยชน์มหาศาลต่อการพัฒนา เมืองอัจฉริยะ ของไทย

• ลดความเสียหายและสูญเสียชีวิตและทรัพย์สิน ด้วยระบบแจ้งเตือนล่วงหน้าที่รวดเร็ว ทำให้ประชาชนมีเวลาเตรียมตัวและอพยพได้ทันท่วงที ลดความเสี่ยงต่อชีวิตและทรัพย์สิน
• การตัดสินใจที่แม่นยำและรวดเร็ว ข้อมูลที่ครบถ้วนและแม่นยำจากระบบ ช่วยให้ผู้บริหารและเจ้าหน้าที่สามารถประเมินสถานการณ์ วางแผนการรับมือ และจัดสรรทรัพยากรได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด
• การจัดการทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ ระบบสามารถระบุพื้นที่ที่ต้องการความช่วยเหลือเร่งด่วน และคำนวณปริมาณทรัพยากรที่จำเป็น ทำให้การจัดส่งความช่วยเหลือเป็นไปอย่างรวดเร็วและตรงจุด
• การฟื้นฟูที่รวดเร็วและยั่งยืน ข้อมูลความเสียหายหลังเกิด ภัยพิบัติ ที่ถูกเก็บรวบรวมและวิเคราะห์ ช่วยให้การวางแผนฟื้นฟูเป็นไปอย่างมีหลักการ และสร้างความยืดหยุ่นให้กับเมืองในการรับมือกับ ภัยพิบัติ ในอนาคต
• ยกระดับคุณภาพชีวิตและสร้างความมั่นใจ การมีระบบป้องกันและรับมือ ภัยพิบัติ ที่เข้มแข็ง ทำให้ประชาชนรู้สึกปลอดภัยและมีความมั่นใจในการใช้ชีวิตใน เมืองอัจฉริยะ เพิ่มความน่าอยู่ของเมือง
• สอดรับกับนโยบาย depa และ เกณฑ์ Smart Environment การลงทุนในระบบเหล่านี้เป็นการตอบสนองต่อวิสัยทัศน์และ เกณฑ์ ที่ depa กำหนดไว้โดยตรง ส่งเสริมการพัฒนา เมืองอัจฉริยะ ให้เป็นรูปธรรม

กรณีศึกษาและแนวทางการประยุกต์ใช้ในประเทศไทย

สำหรับประเทศไทย มีหลายแนวทางที่หน่วยงานท้องถิ่นและภาครัฐสามารถประยุกต์ใช้ ระบบภัยพิบัติ อัจฉริยะ เพื่อให้สอดคล้องกับ เกณฑ์ Smart Environment ของ depa

• การจัดการน้ำท่วมในพื้นที่ลุ่มต่ำ ติดตั้งเซ็นเซอร์วัดระดับน้ำและปริมาณน้ำฝนตามแม่น้ำ ลำคลอง และท่อระบายน้ำทั่วเมือง เชื่อมโยงข้อมูลกับระบบ GIS เพื่อสร้างแบบจำลองการไหลของน้ำ และแจ้งเตือนประชาชนในพื้นที่เสี่ยงผ่านแอปพลิเคชันมือถือ พร้อมแนะนำเส้นทางอพยพที่ปลอดภัย
• การเฝ้าระวังและแจ้งเตือนมลพิษทางอากาศ (PM2.5) จัดตั้งสถานีตรวจวัดคุณภาพอากาศขนาดเล็กในจุดต่าง ๆ ทั่วเมือง เพื่อรวบรวมข้อมูลแบบเรียลไทม์ และใช้ AI วิเคราะห์แนวโน้มการเปลี่ยนแปลง เพื่อแจ้งเตือนประชาชนให้เตรียมพร้อม หรือแนะนำการปฏิบัติที่เหมาะสม เช่น การสวมหน้ากาก หรือหลีกเลี่ยงกิจกรรมกลางแจ้ง
• การป้องกันและควบคุมไฟป่าในเขตป่าหรือพื้นที่เกษตรกรรม ใช้โดรนติดกล้องตรวจจับความร้อนและระบบ AI ในการเฝ้าระวังพื้นที่เสี่ยง ตรวจจับจุดกำเนิดไฟได้อย่างรวดเร็ว พร้อมระบุพิกัดให้เจ้าหน้าที่ดับเพลิงเข้าถึงพื้นที่ได้อย่างแม่นยำและรวดเร็ว
• ระบบเตือนภัยแผ่นดินไหวและสึนามิ พัฒนาระบบบูรณาการข้อมูลจากสถานีตรวจวัดแผ่นดินไหวและทุ่นลอยน้ำในทะเล เพื่อประเมินความรุนแรงและคาดการณ์ผลกระทบ พร้อมแจ้งเตือนประชาชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทันทีผ่านช่องทางสื่อสารที่หลากหลาย

ความท้าทายและข้อเสนอแนะในการนำไปปฏิบัติ

แม้ว่า ระบบภัยพิบัติ อัจฉริยะ จะมีศักยภาพสูง แต่การนำไปปฏิบัติจริงก็ยังมีความท้าทาย

• งบประมาณและการลงทุน การจัดตั้งและบำรุงรักษาระบบเหล่านี้ต้องใช้งบประมาณสูง รัฐบาลและหน่วยงานท้องถิ่นต้องจัดสรรงบประมาณอย่างเพียงพอ และพิจารณาความร่วมมือกับภาคเอกชน (PPP)
• การบูรณาการข้อมูลและระบบ ข้อมูลจากหลายหน่วยงานมักจะกระจัดกระจายและมีรูปแบบที่แตกต่างกัน การพัฒนาระบบกลางเพื่อบูรณาการข้อมูลและการทำงานร่วมกันเป็นสิ่งสำคัญ
• การพัฒนาบุคลากร เจ้าหน้าที่ต้องมีความรู้ความเข้าใจในการใช้งานและบำรุงรักษาระบบ รวมถึงการวิเคราะห์ข้อมูล ควรมีการฝึกอบรมอย่างต่อเนื่อง
• ความตระหนักและการมีส่วนร่วมของประชาชน ประชาชนต้องเข้าใจถึงความสำคัญของระบบ และพร้อมที่จะให้ความร่วมมือในการรับฟังและปฏิบัติตามคำเตือน

ข้อเสนอแนะ depa สามารถมีบทบาทในการผลักดันให้เกิดมาตรฐานข้อมูลกลาง สนับสนุนการจัดตั้งศูนย์ข้อมูลกลางสำหรับ ภัยพิบัติ ส่งเสริมการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีที่เหมาะสมกับบริบทของไทย และจัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างหน่วยงานท้องถิ่น เพื่อแบ่งปันประสบการณ์และแนวปฏิบัติที่ดี

สรุปและก้าวต่อไปสู่ เมืองอัจฉริยะ ที่พร้อมรับมือ ภัยพิบัติ

การพัฒนา ระบบภัยพิบัติ อัจฉริยะ ไม่ได้เป็นเพียงแค่การลงทุนในเทคโนโลยี แต่เป็นการลงทุนในอนาคตของประเทศ เป็นการสร้างรากฐานที่มั่นคงให้กับ เมืองอัจฉริยะ ที่ยั่งยืนและน่าอยู่ ซึ่งสอดคล้องกับ เกณฑ์ Smart Environment ของ depa อย่างสมบูรณ์แบบ

การบูรณาการเทคโนโลยี IoT, AI, Big Data และ GIS เข้ากับแผนการบริหารจัดการ ภัยพิบัติ จะช่วยให้ประเทศไทยสามารถรับมือกับความท้าทายทางธรรมชาติได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด ลดความเสียหายต่อชีวิตและทรัพย์สิน และสร้างความเชื่อมั่นให้กับประชาชนในการใช้ชีวิตในสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยและชาญฉลาด

ถึงเวลาแล้วที่หน่วยงานท้องถิ่นและภาครัฐจะต้องตระหนักถึงความสำคัญของการลงทุนใน ระบบภัยพิบัติ อัจฉริยะ และผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของวิสัยทัศน์การพัฒนา เมืองอัจฉริยะ เพื่ออนาคตที่ยั่งยืนของคนไทยทุกคน

ร่วมสร้าง เมืองอัจฉริยะ ที่ปลอดภัยและยั่งยืนไปกับเรา

หากองค์กรของท่านสนใจที่จะยกระดับการบริหารจัดการ ภัยพิบัติ หรือต้องการคำปรึกษาในการพัฒนาโซลูชัน Smart Environment ที่สอดคล้องกับ เกณฑ์ depa ทีมผู้เชี่ยวชาญของเราพร้อมให้คำแนะนำและร่วมออกแบบระบบที่ตอบโจทย์ความต้องการเฉพาะของท่าน เพื่อสร้างความพร้อมในการรับมือกับทุกสถานการณ์และขับเคลื่อนเมืองของท่านสู่การเป็น เมืองอัจฉริยะ ที่สมบูรณ์แบบ ติดต่อเราวันนี้เพื่อเริ่มต้นการเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืน